Przejdź do treści

Ocena zdolności kredytowej firmy przed sprzedażą na termin

Ocena zdolności kredytowej firmy przez dostawcę sprowadza się do pytania, czy odbiorca zapłaci za towar w terminie, który mu dajesz. Odpowiedź budujesz z czterech miar ze sprawozdania finansowego (płynność, zadłużenie, rentowność, tempo płacenia dostawcom), sygnałów z rejestrów i własnej historii wpłat. Bank liczy zdolność do spłaty kredytu na lata, Ty potrzebujesz oceny na 30 do 60 dni i limitu, który możesz zmienić przy następnym zamówieniu. Poniżej przykład na dwóch spółkach z liczbami.

Czym ocena odbiorcy różni się od oceny bankowej

Bank ma dostęp do BIK, żąda od klienta dokumentów i liczy przepływy na cały okres kredytu. Dostawca zwykle dostaje tylko NIP, zamówienie i czasem obietnicę szybkiej płatności. Musi więc oprzeć się na danych publicznych, czyli na odpisie z KRS, białej liście VAT i sprawozdaniu złożonym w Repozytorium Dokumentów Finansowych.

ElementBank udzielający kredytuDostawca udzielający kredytu kupieckiego
Horyzont Lata, cały okres spłaty 30 do 60 dni, odnawiany przy każdej dostawie
Dane Dokumenty od klienta, BIK, rachunki Rejestry publiczne, sprawozdanie, własna historia wpłat
Zabezpieczenie Hipoteka, zastaw, poręczenie Przedpłata, krótszy termin, limit, czasem weksel
Reakcja na pogorszenie Renegocjacja umowy Zmiana warunków przy następnym zamówieniu
Kto podejmuje decyzję Analityk kredytowy według procedury banku Finanse i sprzedaż, często w jeden dzień

Ta różnica ma praktyczny skutek. Nie potrzebujesz pełnej analizy kredytowej dla każdego odbiorcy. Potrzebujesz szybkiego odczytu kilku miar i zasady, kiedy wracasz do decyzji.

Co liczyć i dlaczego

Sprawozdanie spółki z KRS pobierzesz bezpłatnie z przeglądarki Repozytorium Dokumentów Finansowych. Z bilansu i rachunku zysków i strat wystarczą cztery miary.

  • Płynność bieżąca, czyli aktywa obrotowe podzielone przez zobowiązania krótkoterminowe. Poniżej 1 oznacza, że krótkoterminowe długi są większe niż majątek, który szybko zamienia się w gotówkę.
  • Zadłużenie ogółem, czyli zobowiązania i rezerwy podzielone przez sumę aktywów. Powyżej 80 do 90 procent spółka działa głównie na cudzych pieniądzach, także Twoich.
  • Rentowność netto, czyli zysk netto podzielony przez przychody. Strata nie wyklucza sprzedaży, ale zmniejsza bufor na gorszy kwartał.
  • Cykl płacenia dostawcom, czyli zobowiązania z tytułu dostaw podzielone przez przychody i pomnożone przez 365. To najbliższa dostawcy miara, bo pokazuje, ile dni spółka średnio przetrzymuje pieniądze innych dostawców.

Ostatni wskaźnik w wersji uproszczonej liczysz od przychodów, bo koszty zakupu nie zawsze są w sprawozdaniu wydzielone. Do porównania odbiorców wystarczy, o ile liczysz go wszędzie tak samo.

Hurtownia A i dystrybutor B z liczbami

Obie spółki proszą o 60 dni terminu i obroty rzędu 150 000 zł netto miesięcznie. Dane są przykładowe, ale zbudowane tak, jak wyglądają typowe sprawozdania małych spółek handlowych.

Pozycja ze sprawozdaniaSpółka ASpółka B
Przychody netto 18 000 000 zł 9 500 000 zł
Zysk lub strata netto 360 000 zł minus 210 000 zł
Aktywa obrotowe 3 200 000 zł 1 100 000 zł
Zobowiązania krótkoterminowe 2 000 000 zł 1 450 000 zł
Aktywa razem 4 500 000 zł 2 400 000 zł
Zobowiązania i rezerwy razem 2 600 000 zł 2 300 000 zł
Zobowiązania z tytułu dostaw 1 300 000 zł 1 150 000 zł

Wskaźniki wychodzą tak.

WskaźnikSpółka ASpółka BCo to znaczy dla dostawcy
Płynność bieżąca 1,60 0,76 B nie pokryje krótkich długów majątkiem obrotowym
Zadłużenie ogółem 57,8% 95,8% B ma 100 000 zł kapitału własnego na 2,4 mln zł aktywów
Rentowność netto 2,0% minus 2,2% B traci na sprzedaży, A ma niewielki, ale dodatni bufor
Cykl płacenia dostawcom 26 dni 44 dni B już dziś płaci innym blisko półtora miesiąca

Jaka decyzja z tego wynika

Spółka A uzasadnia termin 60 dni przy limicie odpowiadającym mniej więcej dwóm miesiącom obrotu, czyli około 300 000 zł netto, z przeglądem po nowym sprawozdaniu. Spółka B prosi o termin dłuższy niż jej obecny cykl płacenia, ma stratę i prawie zerowy kapitał. Rozsądniejsza jest częściowa przedpłata albo 14 dni z limitem 75 000 zł i powrót do rozmowy po dwóch terminowych wpłatach.

To nie są sztywne progi. Hurtownia z wysoką marżą może przyjąć większe ryzyko niż dystrybutor z marżą 4 procent. Ważne, żeby decyzja była zapisana razem z danymi, na których ją oparłeś, bo za pół roku ktoś zapyta, dlaczego B dostał 14 dni, a nie 60.

Opóźnienie danych i luki

Sprawozdanie za rok obrotowy spółka składa do KRS kilka miesięcy po jego zakończeniu. W listopadzie czytasz więc zwykle dane za poprzedni rok. Jeśli sprawozdania brak, to sam w sobie jest sygnał, nie neutralna informacja. Sprawdź też odpis z KRS (zmiany zarządu, wzmianki o postępowaniach) i status na białej liście VAT, bo zmieniają się szybciej niż bilans. Różne źródła danych opisuje strona o źródłach danych w ratingu.

Twoja własna historia wpłat

Najlepszym uzupełnieniem sprawozdania są Twoje rozrachunki. Odbiorca o słabym bilansie, który od dwóch lat płaci w 25 dni, może zasługiwać na więcej niż spółka o lepszych wskaźnikach i trzech opóźnionych fakturach w ostatnim kwartale. Ocena zdolności kredytowej firmy ma sens tylko razem z tym, co widzi Twój dział należności.

Ocena A do E z uzasadnieniem zamiast ręcznego liczenia

Liczenie czterech wskaźników dla jednego odbiorcy zajmuje kwadrans. Dla 150 odbiorców to kilka dni pracy, a za rok trzeba to powtórzyć. Ratingi czyta odpis KRS, białą listę VAT i sprawozdania z Repozytorium Dokumentów Finansowych, a wynik pokazuje jako ocenę A do E. Przy każdym czynniku widzisz źródło i datę odczytu, więc wiesz, czy ocena opiera się na zeszłorocznym bilansie, czy na wczorajszej zmianie w KRS. Zasady punktacji opisuje metodologia ratingu.

Przy odbiorcy zapisujesz rodzaj płatności, termin, własny limit i datę kolejnego przeglądu. Gdy ocena zmieni się po zatwierdzeniu warunków, odbiorca trafia do kolejki przeglądu, a Ty dostajesz alert e-mail. Cały portfel wgrywasz z CSV albo XLSX razem z kwotami należności, co opisuje strona o zarządzaniu należnościami. Jak przełożyć ocenę na kwotę, pokazuje poradnik o limicie kupieckim.

Pełna ocena obejmuje spółki z KRS, poza bankami, ubezpieczycielami i funduszami. Jednoosobowe działalności nie składają sprawozdań do KRS, więc dostają identyfikację i sygnały z białej listy VAT. Plany zaczynają się od 299 zł netto miesięcznie za 50 odbiorców, szczegóły są w cenniku.

Załóż konto

Jak ocenić zdolność kredytową firmy, której jestem dostawcą?

Pobierz ostatnie sprawozdanie spółki z Repozytorium Dokumentów Finansowych i policz płynność bieżącą, zadłużenie ogółem, rentowność netto oraz cykl płacenia dostawcom. Dodaj odpis z KRS, status VAT i własną historię wpłat. Na tej podstawie ustal termin, limit i datę kolejnego przeglądu, a decyzję zapisz.

Czy mogę sprawdzić firmę w BIK jako dostawca?

Raport BIK o cudzej firmie wymaga jej zgody, więc jako dostawca zwykle go nie dostaniesz bez współpracy odbiorcy. W praktyce opierasz się na danych publicznych, czyli KRS, białej liście VAT i sprawozdaniach, a przy dużych kwotach możesz poprosić odbiorcę o dokumenty albo zabezpieczenie.

Jaki wskaźnik jest najważniejszy dla dostawcy?

Dla dostawcy najwięcej mówi cykl płacenia dostawcom, bo pokazuje, ile dni spółka średnio przetrzymuje pieniądze firm takich jak Twoja. Jeśli odbiorca płaci innym po 45 dniach i prosi Ciebie o 60, ryzyko opóźnienia jest wyższe niż wynikałoby z samej płynności czy zysku.

Co zrobić, gdy firma nie złożyła sprawozdania?

Brak sprawozdania traktuj jako sygnał ryzyka, nie jako brak informacji. Poproś odbiorcę o dokumenty finansowe albo zaproponuj krótszy termin lub częściową przedpłatę do czasu ich otrzymania. W Ratingi brak dokumentów obniża kompletność danych i nie daje podstaw do dobrej oceny.