Trzy składniki kosztu terminu płatności
Gdy wydajesz towar na 45 dni, nadal płacisz własnym dostawcom, pracownikom i bankowi. Pieniądze, które leżą u odbiorców, musisz mieć skądś: z kredytu obrotowego, z limitu w rachunku albo z własnego kapitału, który mógłby pracować gdzie indziej.
- Finansowanie należności. Średnie saldo należności pomnożone przez koszt pieniądza, czyli oprocentowanie kredytu obrotowego albo oczekiwany zwrot z kapitału.
- Straty na odbiorcach. Faktury, które ostatecznie trafiają do odpisu, plus koszt windykacji i sądu, którego nie odzyskasz.
- Praca i narzędzia. Czas osób, które sprawdzają odbiorców, ustalają limity, dzwonią z przypomnieniami i uzgadniają salda.
Kredytobiorca, czyli Twój odbiorca, często płaci za termin pośrednio, w wyższej cenie albo w utraconym skoncie. Ten wpis liczy koszt po Twojej stronie, bo to on decyduje, ile terminu i komu możesz dać. Podstawy samego mechanizmu opisuje poradnik o kredycie kupieckim.
Hurtownia z 24 mln zł sprzedaży na termin
Przyjmijmy hurtownię materiałów budowlanych, która sprzedaje na termin za 24 mln zł netto rocznie. Umowny termin to średnio 45 dni, a odbiorcy płacą przeciętnie 10 dni po terminie, więc realny czas spływu należności wynosi 55 dni. Hurtownia finansuje się kredytem obrotowym. Wszystkie liczby są ilustracją do podstawienia własnych danych, nie statystyką rynku.
| Pozycja | Założenie | Wyliczenie | Koszt roczny |
|---|---|---|---|
| Średnie saldo należności | 55 dni spływu | 24 000 000 zł × 55 / 365 | 3 616 000 zł |
| Finansowanie salda | Kredyt obrotowy 8 procent | 3 616 000 zł × 8% | 289 000 zł |
| Straty na odbiorcach | 0,8 procent sprzedaży w odpisach | 24 000 000 zł × 0,8% | 192 000 zł |
| Praca działu należności | Pół etatu, 8 000 zł miesięcznie kosztu pracodawcy | 4 000 zł × 12 | 48 000 zł |
| Razem | 529 000 zł |
Przy marży netto 3 procent hurtownia zarabia na tej sprzedaży 720 000 zł. Koszt kredytu kupieckiego zjada więc równowartość około trzech czwartych zysku netto, zanim ktokolwiek zauważy, że termin w ogóle coś kosztuje. Najbardziej boli pozycja strat, bo jedna niezapłacona faktura na 50 000 zł przy 3 procentach marży wymaga 1,67 mln zł dodatkowej sprzedaży, żeby ją odrobić.
Ile kosztuje jeden dzień opóźnienia
Każdy dzień spływu w tym przykładzie to średnio 65 750 zł dodatkowego salda (24 mln zł podzielone przez 365). Przy 8 procentach daje to około 5 300 zł kosztu finansowania rocznie za każdy dzień. Dziesięć dni średniego opóźnienia kosztuje więc 53 000 zł rocznie, choć w umowach nikt tych dni nie dał.
Skonto to drogi sposób skracania terminu
Częsta odpowiedź na długi spływ to skonto, na przykład 2 procent za zapłatę w 10 dni zamiast w 45. Roczny koszt takiego rabatu liczy się wzorem: skonto podzielone przez (1 minus skonto), pomnożone przez 365 i podzielone przez liczbę dni, o które przyspieszasz wpłatę.
| Warunki skonta | Przyspieszenie | Koszt roczny dla dostawcy |
|---|---|---|
| 1% za 10 dni, termin 30 dni | 20 dni | 18,4% |
| 2% za 10 dni, termin 45 dni | 35 dni | 21,3% |
| 2% za 14 dni, termin 60 dni | 46 dni | 16,2% |
Przy kredycie obrotowym za 8 procent skonto jest dla dostawcy dwa do trzech razy droższe niż finansowanie z banku. Ma sens tylko wtedy, gdy kupuje Ci coś więcej niż pieniądze, na przykład szybszą zapłatę od odbiorcy, którego ryzyko rośnie. Dla dobrych płatników z oceną A to zwykle przepłacanie.
Odsetki i rekompensata za opóźnienie
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych daje dostawcy odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, czyli stopę referencyjną NBP powiększoną o 10 punktów procentowych, oraz rekompensatę za koszty odzyskiwania należności: równowartość 40 euro przy fakturze do 5 000 zł, 70 euro do 50 000 zł i 100 euro powyżej. Na papierze to pokrywa koszt finansowania. W praktyce mało który dostawca nalicza je stałym odbiorcom, a przy niewypłacalnym kontrahencie odsetki od faktury, której nikt nie zapłaci, nic nie dają.
Trzy dźwignie po stronie dostawcy
Kosztu terminu nie zlikwidujesz, jeśli chcesz sprzedawać firmom, które bez terminu kupią u konkurencji. Możesz go jednak obniżyć tam, gdzie płacisz za ryzyko, którego nie musisz brać.
- Termin według oceny odbiorcy. Spółka z oceną A dostaje 45 dni, odbiorca z oceną D dostaje 14 dni albo częściową przedpłatę. Tabelę zabezpieczeń dla poszczególnych ocen pokazujemy na stronie o zabezpieczeniu należności handlowych.
- Limit liczony na saldzie, nie na zamówieniu. Kolejna dostawa do odbiorcy z 70 000 zł nieopłaconych faktur to ekspozycja 115 000 zł, a nie 45 000 zł. Jak ustalić kwotę, opisuje poradnik o limicie kupieckim.
- Przegląd po zmianie, nie raz w roku. Odbiorca, który złożył sprawozdanie ze stratą albo zmienił zarząd, powinien wrócić na biurko przed następną dostawą.
Co zmienia przegląd portfela w przykładzie
Załóżmy, że hurtownia z przykładu skraca średni spływ o 5 dni, bo słabsi odbiorcy dostają krótszy termin, i ogranicza straty o jedną czwartą, bo przed dużymi zamówieniami od odbiorców z oceną D żąda przedpłaty. Liczby znowu są ilustracją.
| Zmiana | Wyliczenie | Oszczędność roczna |
|---|---|---|
| Spływ krótszy o 5 dni | 5 × 65 750 zł × 8% | 26 300 zł |
| Straty niższe o 25 procent | 192 000 zł × 25% | 48 000 zł |
| Razem | 74 300 zł |
Abonament Ratingi w planie Zespół (250 odbiorców, 8 użytkowników) kosztuje 799 zł netto miesięcznie, czyli 9 588 zł rocznie, a przy płatności rocznej o połowę mniej. Nawet jeśli rzeczywista oszczędność będzie kilka razy mniejsza niż w przykładzie, rachunek nadal się zamyka. Ceny pozostałych planów są w cenniku.
Ocena odbiorcy przed decyzją o terminie
Wgrywasz plik z NIP i kwotami należności albo sprawdzasz pojedynczą spółkę. Każda spółka z KRS dostaje ocenę A do E z czynnikami i datami odczytu ze sprawozdań, KRS i białej listy VAT. Przy odbiorcy zapisujesz limit, termin i decyzję z uwagą, a codzienny przegląd portfela wysyła alert, gdy ocena spadnie poniżej tej, na której opierałeś warunki. Całość pracy z portfelem opisuje strona o zarządzaniu należnościami.
Ratingi nie finansuje faktur i nie ubezpiecza należności. Jeśli zastanawiasz się, czy zamiast oceny ryzyka nie lepiej oddać faktury do faktora, porównanie znajdziesz we wpisie faktoring czy monitoring kontrahentów.
Załóż kontoIle kosztuje kredyt kupiecki?
Dla odbiorcy kredyt kupiecki bez odsetek kosztuje pozornie zero, ale płaci on w cenie towaru albo w utraconym skoncie. Dla dostawcy koszt to finansowanie salda należności, straty na niezapłaconych fakturach i praca działu. W typowej hurtowni te trzy pozycje łatwo przekraczają 2 procent sprzedaży na termin.
Jak obliczyć koszt kredytu kupieckiego?
Policz średnie saldo należności jako roczną sprzedaż na termin pomnożoną przez dni spływu i podzieloną przez 365. Pomnóż je przez oprocentowanie kredytu obrotowego. Dodaj roczne odpisy należności i koszt pracy osób, które pilnują rozrachunków. Suma to roczny koszt kredytu kupieckiego po stronie dostawcy.
Czy opłaca się dawać skonto za wcześniejszą zapłatę?
Rzadko, jeśli liczysz tylko pieniądze. Skonto 2 procent za zapłatę w 10 dni zamiast 45 kosztuje w przeliczeniu na rok około 21 procent, czyli dużo więcej niż kredyt obrotowy. Opłaca się głównie przy odbiorcach o rosnącym ryzyku, gdy szybsza wpłata zmniejsza groźbę straty całej faktury.
Jak zmniejszyć koszt kredytu kupieckiego?
Uzależnij termin i limit od oceny odbiorcy, licz limit na łącznym saldzie, a nie na pojedynczym zamówieniu, i wracaj do decyzji po każdej zmianie danych odbiorcy. Od słabszych spółek żądaj częściowej przedpłaty albo weksla. Największą oszczędność daje zwykle uniknięcie jednej dużej straty, a nie skracanie terminu dobrym klientom.