Przejdź do treści

Upadłość kontrahenta i niezapłacone faktury dostawcy

Gdy kontrahent ogłasza upadłość, dostawca nie dostaje pieniędzy z faktur sprzed ogłoszenia od razu ani w pełnej kwocie. Musi zgłosić wierzytelność w terminie wyznaczonym przez sąd i czekać na podział masy, a w upadłości z majątkiem rzadko wystarcza on dla wszystkich wierzycieli. Największy wpływ na wynik ma więc nie sama procedura, tylko to, ile towaru wyjechało do odbiorcy w ostatnich tygodniach przed ogłoszeniem. Poniżej kolejność działań, przykład salda 310 tys. zł i tabela decyzji według oceny odbiorcy.

Sprawdź odbiorcę po NIP

Pięć kroków w kolejności

Sąd ogłasza upadłość postanowieniem, a obwieszczenie trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych. Od tej daty liczą się terminy. Zasady opisuje Prawo upadłościowe, więc przy dużej kwocie decyzje konsultuj z radcą prawnym lub doradcą restrukturyzacyjnym.

KrokCo zrobićCzas
1 Wstrzymać dostawy i zamówienia w toku, zablokować kolejne wysyłki w systemie Od razu po wpisie
2 Ustalić saldo, daty faktur i dowody dostaw, w tym podpisane WZ Do 2 dni
3 Sprawdzić w KRZ datę obwieszczenia i termin zgłoszenia wierzytelności Do 2 dni
4 Zgłosić wierzytelność sędziemu-komisarzowi na właściwym formularzu z załącznikami W terminie z postanowienia, ustawowo to zwykle 30 dni od obwieszczenia
5 Sprawdzić, czy masz zabezpieczenie rzeczowe, weksel lub zastrzeżenie własności towaru Równolegle

Zastrzeżenie własności towaru z umowy bywa jedyną rzeczą, która realnie poprawia pozycję dostawcy, ale tylko gdy towar jest zidentyfikowalny i nie został przetworzony. Weksel nie daje pierwszeństwa, co opisuje wpis o wekslu jako zabezpieczeniu.

Czego nie robić

Nie wysyłaj kolejnych partii, licząc, że odbiorca jeszcze dopłaci. Nie przyjmuj zapłaty od osób trzecich bez sprawdzenia, bo wpłaty tuż przed ogłoszeniem bywają kwestionowane przez syndyka. Nie czekaj z dokumentami do ostatniego dnia terminu.

Dostawca opakowań, odbiorca z oceną E

Firma dostarcza folię i kartony 90 odbiorcom na 30 do 45 dni. Jeden z nich, spółka z o.o., miał w sierpniu ocenę C, a we wrześniu spadł do E: nie złożył sprawozdania, zmienił zarząd i wypadł z białej listy VAT. Dostawca nie sprawdzał go od wiosny. Liczby są ilustracją, nie statystyką.

DataZdarzenieSaldo dostawcy
Sierpień Ocena C, saldo w granicach limitu 90 tys. zł
Wrzesień Spadek do E, nikt tego nie widzi, dwie kolejne dostawy 210 tys. zł
Październik Trzecia dostawa przed wpisem o postępowaniu 310 tys. zł
Listopad Ogłoszenie upadłości 310 tys. zł do zgłoszenia

Gdyby alert przyszedł we wrześniu, saldo zatrzymałoby się na 90 tys. zł, a dostawca mógłby zażądać przedpłaty. 220 tys. zł różnicy to więcej, niż roczny abonament planu Zespół, który kosztuje 799 zł netto miesięcznie (przy płatności rocznej o połowę mniej).

Co robić, zanim dojdzie do upadłości

Ocena A do E nie przewiduje upadłości, ale mówi, jak ostrożnie dobierać warunki. Opisujemy to w metodologii ratingu.

OcenaWarunki dostawCzęstotliwość przeglądu
A Termin standardowy, limit zgodnie z historią Alert przy zmianie
B Termin standardowy lub skrócony przy dużych kwotach Alert, przegląd co kwartał
C Limit niższy, weksel przy większych dostawach Alert, przegląd co miesiąc
D Krótki termin lub przedpłata od określonej kwoty Przegląd co tydzień
E Przedpłata lub brak dostaw na termin Natychmiast po alercie

Na stronie o zabezpieczeniu należności porównujemy siedem form zabezpieczenia i koszty każdej. Alert o zmianie oceny i wpisach o postępowaniach daje monitoring upadłości, który obejmuje wszystkich odbiorców z salda zamiast kilkunastu największych.

Kategorie zaspokojenia i majątek masy

Ustawa układa wierzycieli w kategorie, a dostawca towarów z fakturami na termin zwykle trafia do ostatniej, czyli wśród wierzycieli bez zabezpieczenia. Najpierw płacone są koszty postępowania i wierzytelności zabezpieczone rzeczowo, a dopiero z reszty masy pozostali. Jeśli majątek jest mały, ostatnia kategoria dostaje niewiele albo nic, a postępowanie bywa umorzone, bo masy nie starcza nawet na koszty. Dlatego nie licz na konkretny procent i nie wpisuj go do planu finansowego jako pewnej wpłaty.

Praktycznie liczy się trzy rzeczy: czy odbiorca ma majątek wart podziału, czy dostawca ma zabezpieczenie rzeczowe lub skuteczne zastrzeżenie własności oraz czy faktury i dowody dostawy są kompletne. Brakujący podpis na WZ potrafi opóźnić uznanie wierzytelności o miesiące.

Odsetki i koszt czasu

Odsetki za opóźnienie naliczane do dnia ogłoszenia można dopisać do wierzytelności, a po ogłoszeniu przestają biec w zwykłym trybie. Do tego dochodzi koszt czasu: podział masy trwa zwykle długo, więc kapitał jest zamrożony. Dla firmy z marżą kilku procent saldo 310 tys. zł oznacza utratę zysku z kilkunastu tysięcy złotych obrotu miesięcznie, które trzeba wypracować od nowa. Liczby są ilustracją.

Co zmienić w umowach, zanim cokolwiek się stanie

Dwie rzeczy w umowie handlowej pomagają najbardziej: zastrzeżenie własności towaru do chwili zapłaty oraz prawo do wstrzymania dostaw przy pogorszeniu sytuacji odbiorcy, z jasną definicją tego pogorszenia, na przykład spadku oceny, zaległości lub braku sprawozdania. Zapisy o przedpłacie od określonej kwoty ułatwiają rozmowę, bo nie wygląda ona na osobistą decyzję handlowca. Gdy odbiorca nie chce podpisać, to też jest sygnał do oceny ryzyka. Koszt kredytu kupieckiego, który w takiej sytuacji ponosi dostawca, rozbijamy w wpisie o koszcie kredytu kupieckiego.

Wcześniejszy sygnał, zapisana decyzja

Ratingi czyta KRS, biały wykaz VAT i sprawozdania spółek z portfela, codziennie przelicza ocenę i wysyła alert e-mail, gdy odbiorca z saldem słabnie albo pojawia się wpis o postępowaniu. Nie zastępuje KRZ, nie zgłasza wierzytelności i nie doradza prawnie. Plan Portfel to 299 zł netto miesięcznie dla 50 odbiorców. Zacznij od największych sald, zakładając konto.

Załóż konto

Co się dzieje z fakturami, gdy kontrahent ogłasza upadłość?

Faktury sprzed ogłoszenia stają się wierzytelnościami, które trzeba zgłosić sędziemu-komisarzowi w terminie wyznaczonym przez sąd. Zapłata następuje z podziału masy upadłości, według kategorii zaspokojenia, często w części. Faktur nie windykujesz już samodzielnie od odbiorcy.

Jak zgłosić wierzytelność do masy upadłości?

Wierzytelność zgłaszasz sędziemu-komisarzowi na formularzu z podaniem kwoty, podstawy i dowodów, na przykład faktur, umowy i potwierdzeń dostaw. Termin wynika z obwieszczenia w KRZ i ustawowo wynosi zwykle 30 dni. Spóźnione zgłoszenie ma ograniczone skutki, dlatego nie zwlekaj.

Czy można odzyskać towar po ogłoszeniu upadłości kontrahenta?

Tylko jeśli masz skuteczne zastrzeżenie własności z umowy, towar da się zidentyfikować i nie został przetworzony ani sprzedany. W pozostałych przypadkach towar wchodzi do masy, a dostawca zgłasza wierzytelność jak pozostali wierzyciele.

Czy weksel chroni przed upadłością odbiorcy?

Nie. Weksel przyspiesza nakaz zapłaty, ale w upadłości dostawca i tak zgłasza wierzytelność do masy. Pierwszeństwa przed innymi wierzycielami nie daje, chyba że towarzyszy mu zabezpieczenie rzeczowe.

Jak wcześnie dowiedzieć się o kłopotach kontrahenta?

Monitoruj odbiorców z saldem, a nie tylko największych. Sygnały to brak sprawozdania, zmiana zarządu, wypadnięcie z białej listy VAT i wpisy o postępowaniach w KRS. Ratingi zbiera je w ocenie A do E i wysyła alert e-mail po zmianie.