Co sprawdzasz i jaki sygnał jest alarmujący
Wypłacalność to zdolność do regulowania zobowiązań w terminie. Z zewnątrz nie widzisz konta firmy, więc zbierasz poszlaki. Każda z nich ma swoje ograniczenia, dlatego liczy się zestaw.
| Sprawdzenie | Źródło | Co pokazuje | Sygnał ostrzegawczy |
|---|---|---|---|
| Postępowania | Odpis z KRS, Krajowy Rejestr Zadłużonych | Upadłość, restrukturyzacja, likwidacja | Jakikolwiek wpis o otwartym postępowaniu |
| Status VAT i rachunek | Wykaz podatników VAT | Czy firma jest czynnym podatnikiem, jaki ma rachunek | Wykreślenie, rachunek spoza wykazu |
| Sprawozdanie finansowe | Repozytorium Dokumentów Finansowych | Kapitał własny, zadłużenie, wynik za rok | Brak sprawozdania w terminie, ujemny kapitał własny, strata kolejny rok |
| Wiek i zarząd | Odpis z KRS | Jak długo firma działa, kto nią kieruje | Spółka z kilkumiesięczną historią, trzecia zmiana zarządu w roku |
| Własne wpłaty | Twój system księgowy | Czy odbiorca spóźnia się coraz bardziej | Wydłużanie się opóźnień z faktury na fakturę |
Pierwsze trzy źródła są publiczne. Postępowania sprawdzisz w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, status podatnika w wykazie podatników VAT, a sprawozdania w przeglądarce Repozytorium Dokumentów Finansowych.
Sprawdź odbiorcę po NIPZamówienie za 180 tys. zł od spółki z o.o. na 45 dni
Hurtownia elektryki dostaje pierwsze duże zamówienie od instalatora, który do tej pory kupował za 15 tys. zł miesięcznie i płacił w terminie. Teraz chce 180 tys. zł na 45 dni. To dwunastokrotność dotychczasowej skali, więc handlowiec prosi o sprawdzenie. Poniżej przebieg, dane są ilustracją.
| Krok | Wynik | Wniosek |
|---|---|---|
| KRS i KRZ | Brak postępowań, kapitał zakładowy 5 000 zł | Neutralnie, kapitał zakładowy nie mówi o majątku |
| Wykaz VAT | Czynny, rachunek na liście | W porządku |
| Sprawozdanie za ostatni rok | Złożone z 5-miesięcznym opóźnieniem, strata 210 tys. zł, kapitał własny ujemny 140 tys. zł | Sygnał ostrzegawczy |
| Zarząd | Nowy prezes od 4 miesięcy | Pytanie do klienta |
| Historia wpłat | Ostatnie 3 faktury zapłacone 2, 6 i 9 dni po terminie | Opóźnienia rosną |
Żaden punkt osobno nie przesądza. Razem pokazują firmę, która rośnie szybciej niż ją stać, ma ujemny kapitał i zaczyna się spóźniać. Rozsądna decyzja to nie odmowa, tylko inny warunek: 30 procent przedpłaty, termin 21 dni albo dostawa w dwóch transzach z zapłatą pierwszej przed wysyłką drugiej. Hurtownia ogranicza ekspozycję z 180 do około 90 tys. zł i zostawia klienta. Dobór formy zabezpieczenia do poziomu ryzyka opisuje strona o zabezpieczeniu należności.
Ten sam kwadrans można zrobić dla jednej firmy. Przy stu odbiorcach, którzy każdego kwartału mogą zmienić sytuację, nie da się tego powtarzać ręcznie.
Granice publicznych danych
Sprawozdanie jest historią, nie prognozą. Spółka, która ma dobry rok za sobą, może mieć dziś zatory, a Ty zobaczysz to dopiero za rok. Nie widzisz też zobowiązań wobec innych dostawców, banku ani ZUS, jeśli nie trafiły do rejestru albo do biura informacji gospodarczej. Dla jednoosobowych działalności w rejestrach nie ma sprawozdań, więc oceniasz głównie status VAT i własną historię.
Dlatego sygnały zbierasz po to, żeby dobrać warunki, a nie żeby ogłosić odbiorcę wypłacalnym. Rozróżnienie między rejestrem dłużników a monitoringiem zmian opisujemy we wpisie o KRD i monitoringu kontrahentów. Jak policzyć wskaźniki z samego sprawozdania, pokazuje wpis o ocenie zdolności kredytowej firmy.
Rachunek dla 80 odbiorców
Pięć sprawdzeń dla jednej firmy zajmuje około 15 minut, jeśli wiesz, gdzie szukać. Przy 80 aktywnych odbiorcach i przeglądzie raz na kwartał to 80 razy 15 minut, czyli 20 godzin kwartalnie, około 80 godzin rocznie. Przy koszcie pracy 60 zł za godzinę to 4 800 zł rocznie, a i tak nikt nie sprawdza zmian pomiędzy przeglądami.
Plan Portfel w Ratingi kosztuje 299 zł netto miesięcznie za 50 odbiorców, czyli 3 588 zł rocznie, a przy płatności rocznej o połowę mniej. Plan Zespół za 799 zł netto miesięcznie obejmuje 250 odbiorców. Ratingi codziennie sprawdza portfel, nadaje ocenę A do E z uzasadnieniem i wysyła alert, gdy ocena spadnie po zapisanej decyzji. Nie liczy za Ciebie wskaźników ze sprawozdań, ale zdejmuje z działu odczyt rejestrów i pilnowanie dat. Szerzej opisuje to strona o monitoringu należności, a pełny proces od NIP do zapisu decyzji strona o sprawdzeniu kontrahenta. Ogólny przegląd metod daje też poradnik o wiarygodności firmy.
Załóż kontoJak sprawdzić czy firma jest wypłacalna?
Nie istnieje jedno sprawdzenie, które to rozstrzyga. Praktyczny test to pięć kroków: wpis w KRS i postępowania, status na białej liście VAT, aktualność i treść sprawozdania finansowego, wiek firmy i zmiany zarządu oraz własna historia wpłat. Wynik zapisujesz razem z limitem i terminem, bo za kwartał może być nieaktualny.
Czy można sprawdzić zadłużenie firmy w publicznych rejestrach?
Tylko częściowo. Publiczne rejestry pokazują postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne, zaległości podatkowe bywają widoczne przez status VAT, a część długów trafia do biur informacji gospodarczej, jeśli wierzyciel je zgłosił. Pełnej sumy zobowiązań wobec wszystkich dostawców i banków nie zobaczysz w żadnym jednym miejscu.
Czy sprawozdanie finansowe wystarczy do oceny wypłacalności?
Nie wystarczy, ale jest najlepszym pojedynczym źródłem. Pokazuje kapitał własny, zadłużenie i wynik za miniony rok, więc jest spóźnione o miesiące. Dlatego czytasz je razem z datą złożenia: spółka, która nie złożyła sprawozdania w terminie, jest sygnałem ostrzegawczym niezależnie od liczb.
Jak często sprawdzać wypłacalność odbiorców?
Nowego odbiorcę sprawdzasz przed pierwszą dostawą na termin, a stałego po każdej zmianie danych: nowym sprawozdaniu, zmianie zarządu, statusie VAT albo spóźnieniu płatności. Przy kilkudziesięciu odbiorcach ręczne powtarzanie tego co miesiąc zajmuje dni, dlatego firmy przechodzą na codzienny monitoring portfela.
Czy Ratingi ocenia wypłacalność firmy?
Ratingi nadaje spółkom z KRS ocenę A do E na podstawie odpisu KRS, białej listy VAT i dokumentów finansowych, z uzasadnieniem i datą odczytu. Nie liczy wskaźników finansowych ze sprawozdań i nie widzi długów wobec innych dostawców, więc ocena wspiera decyzję o terminie, ale nie gwarantuje zapłaty.